وزارت آموزش و پرورش از اوایل پاییز ۱۴۰۴ با همکاری بانک ملی ایران طرح جدیدی را برای حمایت از فرهنگیان و تسهیل خرید خودروهای داخلی اجرا می کند. بر اساس این طرح، فرهنگیان می توانند تا سقف ۷۰۰ میلیون تومان وام خودرو با نرخ سود ۱۸ درصد و بازپرداخت ۸۴ ماهه دریافت کنند.
به گفته کارشناسان، این طرح در ظاهر فرصتی برای نوسازی خودروهای فرهنگیان است، اما از نظر ساختار مالی شباهت زیادی به مدل های لیزینگی با بهره بالا دارد که در دهه ۹۰ در کشورهای آسیایی اجرا می شد. در این طرح، منابع مالی به صورت مستقیم از سوی بانک ملی تأمین می شود و مبلغ وام پس از تأیید اعتبار به حساب نمایندگی های خودروساز واریز خواهد شد.
سند خودرو تا پایان بازپرداخت اقساط در رهن بانک ملی باقی می ماند و امکان آزادسازی آن پیش از تسویه کامل وجود ندارد. در نتیجه، دریافت کننده وام پس از ۷ سال مالک قطعی خودرو خواهد شد. بر اساس محاسبات، مبلغ نهایی بازپرداخت در پایان دوره حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان خواهد بود؛ به این معنا که بیش از ۵۳۰ میلیون تومان صرف هزینه بهره و مالی می شود.
شرایط ثبت نام و دریافت وام خودرو فرهنگیان
فرآیند ثبت نام وام خودرو شامل چند مرحله است: فرهنگیان باید فرآیند اعتبارسنجی، ارائه معرفی نامه اداری و معرفی دو ضامن رسمی را طی کنند. پس از تأیید مدارک توسط بانک، فرآیند تخصیص شماره شاسی و واریز وجه به نمایندگی ها آغاز می شود که معمولاً بین سه تا چهار هفته زمان می برد.
حق انتخاب خودرو در این طرح محدود است و فقط خودروهای تولید داخل از شرکت های ایران خودرو و سایپا در فهرست قرار دارند. همچنین سند خودرو تا پایان پرداخت اقساط در رهن بانک باقی می ماند و خریدار امکان فروش یا انتقال سند را ندارد.
محاسبه اقساط وام خودرو فرهنگیان
با توجه به سقف تسهیلات ۷۰۰ میلیون تومانی و نرخ سود ۱۸ درصد، اقساط ماهانه حدود ۱۴.۷ میلیون تومان محاسبه می شود. این مبلغ برای بسیاری از فرهنگیان ممکن است از بخش قابل توجهی از حقوق ماهانه آن ها بیشتر باشد. به این ترتیب، متقاضیان باید در مدت هفت سال بخشی از درآمد ثابت خود را صرف بازپرداخت اقساط کنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند که با در نظر گرفتن تورم سالانه و افت ارزش ریال، ارزش واقعی خودروی خریداری شده در پایان دوره بازپرداخت، کمتر از نیمی از مبلغ پرداختی خواهد بود. بنابراین، هرچند این طرح می تواند به نوسازی ناوگان خودرویی فرهنگیان کمک کند، اما از نظر مالی به صرفه بودن آن جای تردید وجود دارد.