این اصلاحات شامل بهبود کیفیت خودروها، توسعه سیستم حمل و نقل عمومی و ارتقای سطح معیشت خانوادهها میشود. در غیر این صورت، با ادامه وضعیت فعلی، هر چند سال یک بار با بحرانهای بزرگ اقتصادی و اجتماعی رو به رو خواهیم شد.
در مقایسه با درآمد متوسط در ایران و هزینه جهانی بنزین، قیمت بنزین آزاد در کشور حدود یک سوم قیمت جهانی است. این در حالی است که کیفیت پایین خودروها و ضعف سیستم حمل و نقل در ایران هزینههای حمل و نقل را به مراتب بیشتر از استانداردهای جهانی کرده و بهرهوری را به حدود یک سوم برخی کشورهای موفق رسانده است.
به دلیل بهرهمندی بیشتر طبقات مرفه از بنزین، سهم یارانه این طبقات نیز بیشتر است. همچنین اختلاف قیمت بنزین با کشورهای همسایه باعث قاچاق این سوخت و بهرهمندی گروههای قاچاق از یارانه بنزین ایران شده است. این وضعیت، علاوه بر آسیبهای اقتصادی، به طبقات آسیب پذیر جامعه نیز لطمه زده است و قیمت پایین، انگیزه لازم برای اصلاح ساختاری در مصرف بهینه را فراهم نمیکند.
کارشناسان اقتصادی بر این باورند که در بلند مدت، راهکاری جز تعادل تدریجی قیمت بنزین به همراه اصلاحات گسترده در حوزههای دیگر مانند بهبود کیفیت خودرو، توسعه حمل و نقل عمومی و ارتقای سطح معیشت وجود ندارد. در میان مدت، مقابله با قاچاق نیز باید مد نظر قرار گیرد. بنابراین، افزایش قیمت بخشی از راه حل است، اما تنها راه حل نیست و نیازمند بستهای از اقدامات جامع است.
اصلاح قیمت بنزین باید با پیوستهای اجتماعی همراه باشد، چرا که فشار اقتصادی بر اقشار کم درآمد میتواند بحرانهای جدی ایجاد کند. اطلاع رسانی شفاف، همراه کردن مردم، طراحی روشهایی برای کاهش آسیبها و ارائه اقدامات حمایتی، بهویژه برای طبقات ضعیف، از اقدامات ضروری است. جامعه باید نسبت به منافع اصلاح قیمت و تدابیر حمایتی قانع شود تا بتواند با این تغییرات همراهی کند.
در نهایت، تغییرات قیمتی و اصلاحات ساختاری در بخش حمل و نقل اجتناب ناپذیر است، اما شفاف سازی، استفاده از نخبگان و تأکید بر حمایت از اقشار ضعیف، از الزامات پیش از اجرای این تغییرات است.