مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در جلسه هیئت دولت در تاریخ ۲۵ آبان، با لحنی صریح و کم سابقه صنعت خودروسازی را مورد انتقاد قرار داد و اعلام کرد که ادامه تولید خودرو در کشور، منوط به اصلاح فوری موتورهای پرمصرف و بهینه سازی مصرف سوخت است. وی تأکید کرد اگر تا یک سال آینده موتور خودروهای داخلی اصلاح نشود، هیچ ارزی برای تولید تخصیص نخواهد یافت و خودروسازان اجازه ادامه فعالیت نخواهند داشت.
بحران مصرف سوخت و فشار دولت برای اصلاح صنعت
ایران طی سال های اخیر با بحران جدی مصرف سوخت رو به رو شده است. مصرف روزانه بنزین به بیش از ۱۳۰ میلیون لیتر رسیده و یارانه پنهان سوخت کشور بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار در سال برآورد می شود. در این میان، خودروهای داخلی با مصرف میانگین ۸ تا ۱۰ لیتر در صد کیلومتر، نقش مهمی در این ناترازی دارند. همین مسئله موجب شده دولت، اصلاح ساختار موتورهای بنزینی را یک ضرورت فوری اعلام کند.
فناوری قدیمی؛ مشکل ریشه ای خودروسازان
بخش بزرگی از موتورهای موجود در خودروهای داخلی بر پایه پلتفرم های دهه ۹۰ میلادی تولید می شوند. نسبت تراکم پایین، راندمان کمتر از ۳۰ درصد و نبود فناوری هایی مانند تزریق مستقیم سوخت و توربوشارژرهای کم مصرف، موجب هدررفت میلیاردها لیتر بنزین در سال می شود. این عقب ماندگی تکنولوژیک، نه تنها مصرف سوخت را بالا نگه داشته، بلکه موجب ضعف در ایمنی و کیفیت خودروها نیز شده است.
تحول اجباری و رویکرد دولت به انتقال فناوری
دولت اعلام کرده است که انتقال فناوری برای خودروسازان آزاد است و حتی از آن حمایت خواهد شد؛ اما این حمایت تنها زمانی ادامه می یابد که خودروسازان به صورت واقعی به سمت خودروهای برقی، ایمن و کم مصرف حرکت کنند. رئیس جمهور تصریح کرد که شرکت ها باید در صورت نیاز، فناوری روز دنیا را خریداری کنند؛ زیرا ادامه روند فعلی، کشور را از استانداردهای جهانی مانند یورو ۷ و اهداف تولید خودروهای بدون آلایندگی تا سال ۲۰۳۵ دورتر می کند.
پیامدهای سخنان پزشکیان برای آینده صنعت خودرو
تهدید مستقیم رئیس جمهور، زنگ خطری جدی برای صنعتی است که سال ها با شعار خودکفایی اما با فناوری قدیمی پیش رفته است. خودروسازان ایرانی که هم اکنون با زیان انباشته چندین هزار میلیارد تومانی و محدودیت منابع ارزی مواجه هستند، اکنون با تعهدی جدید رو به رو شدهاند: یا موتورهای خود را اصلاح کنند، یا با توقف تولید مواجه شوند. موفقیت این دستور وابسته به اجرای واقعی سیاست های حمایتی، رفع موانع ارزی و عزم جدی خودروسازان برای خروج از تکنولوژی های فرسوده است. اگر این تغییرات صورت نگیرد، صنعت خودرو نه تنها آسیب بیشتری می بیند، بلکه فرصت تاریخی پیوستن به جریان جهانی تولید خودروهای پایدار و کم مصرف را نیز از دست خواهد داد.