در میان انبوه مصوبات سالانه، برخی قوانین نمایانگر مسئولیت اجتماعی و قدردانی از ایثارگران هستند که آیین نامه واردات خودرو برای جانبازان نمونه ای بارز از آن هاست.هیئت دولت در مرداد ۱۴۰۲ این طرح را تصویب کرد، اما اجرای آن تا ماه ها در هاله ای از ابهام باقی ماند. سرانجام در تاریخ ۴ بهمن ماه، نخستین اطلاعیه رسمی برای ثبت نام خودرو جانبازان منتشر شد.
مشمولان قانون واردات خودرو برای جانبازان
اعطای مجوز واردات خودرو به جانبازان بر اساس شرایط خاصی صورت می گیرد که در قانون پیش بینی شده است. شرایط ثبت نام خودرو برای ایثارگران شامل داشتن کارت ایثارگری و جانبازی معتبر، درصد جانبازی بالای ۵۰ درصد، حداقل پنج سال سابقه پرداخت بیمه و عدم استفاده از تسهیلات خودرو از سایر دستگاه های اجرایی در گذشته است. بسته به درصد جانبازی، خودروهای خاصی به متقاضی تعلق می گیرد.
طبق اطلاعیه بنیاد شهید و وزارت صمت، مدت زمان تحویل خودرو به جانبازان حدود ۶ ماه پس از ثبت سفارش خواهد بود. تمام خودروهای انتخابی دارای حداقل کف درخواست هستند و در صورت عدم تکمیل حد نصاب، جانبازان برای انتخاب خودرو دیگری اطلاع رسانی می شوند. تعیین سقف انتخاب جانبازان بر اساس فهرست بنیاد شهید است و وزارت صنعت، معدن و تجارت هیچ دخل و تصرفی در آن ندارد. انتخاب خودرو هیچ حقی برای متقاضی ایجاد نمی کند و تعهد شرکت های وارد کننده براساس فراخوان و عقد قرارداد نهایی با شرکت های وارد کننده خودرو است. توصیه می شود جانبازان با دلالان وارد مذاکره نشوند و امتیاز خود را با قیمت کمتر نفروشند. خودروها باید از برندهای معتبر کشورهای اتحادیه اروپا، ژاپن و کره جنوبی باشند و جانبازانی که بعد از تاریخ ۲ دی ۱۳۹۱ از تسهیلات ماده ۴۵ بهره مند شده اند، واجد شرایط واردات خودرو نیستند.
ماده ۴۵ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران
ماده ۴۵ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران تاکید دارد که دولت باید هر سال اعتبار و تسهیلات لازم را برای تهیه خودرو مناسب برای تمام جانبازان بالای ۵۰ درصد و جانبازان ۲۵ تا ۴۹ درصد که به تشخیص کمیسیون پزشکی بنیاد از نظر جسمی محدودیت حرکتی دارند، پیش بینی کند. این ماده دارای تبصره هایی نیز است؛ همسر و فرزندان شاهد و آزادگانی که معلول شناخته شوند، می توانند از تسهیلات استفاده کنند و آیین نامه واگذاری، میزان تسهیلات، کارمزد و کمک بلاعوض توسط بنیاد و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور تهیه و به تصویب هیئت وزیران می رسد.
در حال حاضر، امکان واردات خودرو فقط برای جانبازان بالای ۵۰ درصد فراهم است و سایر جانبازان امکان استفاده از این تسهیلات را ندارند، اما می توانند از تسهیلات بانکی برای ثبت نام خودرو ایثارگران و خرید ماشین داخلی بهره مند شوند.
مراحل ثبت نام خودرو جانبازان
جانبازان اجازه دارند یک دستگاه خودرو به صورت شخصی وارد کنند. برای ثبت سفارش، متقاضیان باید به سامانه جامع تجارت ایران به نشانی www.ntsw.ir مراجعه کنند. این سامانه تنها به جانبازانی که پیش تر در سامانه جامع تجارت ثبت نام کرده اند دسترسی می دهد. جانبازان متقاضی خودرو خارجی می توانند با ارائه مدارک شامل کارت ایثارگری، گواهینامه و پرینت سوابق بیمه پردازی در سامانه ثبت نام کنند. پس از ثبت نام و بارگذاری مدارک، هزینه های مربوط به ثبت سفارش، عوارض گمرکی و سود بازرگانی باید به حساب بنیاد شهید واریز شود.
در مرحله بعد، جانبازان می توانند خودرو مدنظر خود را انتخاب کنند و وجه مربوطه را به حساب شرکت وارد کننده واریز نمایند. پس از انجام مراحل گمرکی توسط شرکت وارد کننده، خودرو به جانباز تحویل داده می شود. این فرآیند حدود شش ماه طول می کشد.
مراحل ۱۵ گانه ثبت سفارش
مراحل شامل ورود با اطلاعات هویتی، دریافت نقش مجوز موردی ایثارگر، اخذ توکن گواهی امضای الکترونیک از وبسایت gica.ir، مدیریت نمایندگان، اخذ شناسه کالای وارداتی، اخذ نمایندگی یا خدمات پس از فروش، ثبت پرونده با پیش فاکتور، استعلام ضوابط پرونده، تأیید تعهدنامه، اخذ مجوزهای لازم، پرداخت کارمزد، ثبت درخواست تخصیص ارز، خرید ارز، و انجام تشریفات گمرکی است.
سقف مبلغ خودرو برای جانبازان
جانبازان ویژه بالای ۷۰ درصد سقف ۳۵ هزار یورو، جانبازان غیر ویژه بالای ۷۰ درصد سقف ۳۰ هزار یورو و جانبازان ۵۰ تا ۶۹ درصد سقف ۲۵ هزار یورو برای خرید خودرو دارند.
خودروهای قابل انتخاب برای جانبازان
برای جانبازان بالای ۷۰ درصد، خودروهای فیات تیپو کراس، نیسان قشقایی، تویوتا ونزا، جی ای سی GS8، فولکس واگن اطلس و مینی کانتریمن عرضه می شود. برای جانبازان ۵۰ تا ۶۹ درصد، خودروهای فیات تیپو سدان، نیسان آلتیما، تویوتا کمری ۲.۰، تویوتا فرانت لندر، رنو کولئوس، بی ام و i116 و مینی کوپر ارائه شده است.
ثبت نام جانبازان زیر ۲۵ درصد
در حال حاضر، واردات خودرو برای جانبازان زیر ۲۵ درصد امکان پذیر نیست، اما مطابق ماده ۴۵ قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران، این افراد می توانند از تسهیلات بانکی برای خرید خودرو داخلی استفاده کنند. طرحی برای جانبازان زیر ۲۵ درصد در سال ۱۴۰۱ تصویب شد، اما به تایید شورای نگهبان نرسید و ممکن است در آینده تسهیلاتی برای این گروه در نظر گرفته شود.
با اجرای این طرح، جانبازان بالای ۵۰ درصد می توانند به خودروهای استاندارد و وارداتی دسترسی پیدا کنند و از امتیاز قانونی خود بهره مند شوند.