طبق ماده ۸ قانون هوای پاک، مالکان وسایل نقلیه موتوری موظف هستند که خودروهای خود را پس از رسیدن به سن فرسودگی از رده خارج کنند و آن ها را بیمه کنند. این ماده برای حمایت از محیط زیست و کاهش آلودگی هوا وضع شده است.
شادی مالکی، مدیرعامل ستاد معاینه فنی خودروهای تهران، به بررسی و توضیح این موضوع پرداخته است. وی به این نکته اشاره کرده که در سال 1397، آیین نامه اجرائی سن فرسودگی خودروها با پیشنهاد مشترک سازمان های مختلف تصویب شد. این آیین نامه بر اساس سن خودروها تعیین می کرد که چه زمانی یک خودرو فرسوده محسوب می شود.
اما در سال 1399، این آیین نامه به دلیل شکایات و تصمیم دیوان عدالت اداری و شورای نگهبان باطل شد. در تصمیم دیوان عدالت اداری آمده است که باید معیارهای دقیق تری برای تشخیص فرسودگی خودروها وجود داشته باشد، از جمله بررسی آلایندگی آن ها و نه تنها سن خودرو. بر اساس این رأی، صرفاً به سن خودرو به عنوان معیار فرسودگی، تضییع حقوق مالکین و خلاف شرع شناخته شد.
پس از این تغییرات، آیین نامه جدید در خرداد 1400 تصویب شد که در آن معیارهای جدید برای فرسودگی خودروها، به ویژه از نظر معاینه فنی تعیین گردید. بر اساس این آیین نامه جدید:
سن مرز فرسودگی برای خودروهای شخصی 15 سال اعلام شده است.
خودروهای 15 تا 20 سال باید سالانه دو بار معاینه فنی شوند.
خودروهای بالای 20 سال باید سالانه سه بار معاینه فنی شوند.
خودروهایی که موفق به اخذ معاینه فنی در دو دوره متوالی نشوند، به عنوان فرسوده شناخته می شوند.
در نهایت، به منظور نظارت و اجرای این قوانین، نیروی انتظامی و وزارت کشور موظف به اعمال قوانین و ساز و کارهای لازم هستند. همچنین، پلیس راهنمایی و رانندگی خودروهای فرسوده را به خاطر تردد در مناطق ممنوعه جریمه می کند.
این تغییرات در قوانین و آیین نامه ها، نشان دهنده تلاش برای جلوگیری از اسراف منابع و بهبود وضعیت محیط زیست است، همچنین با تأکید بر لزوم معاینه فنی دوره ای برای خودروها، تلاش می شود که خودروهای آلاینده از چرخه استفاده خارج شوند.
