گمرک ایران با صدور بخشنامه ای جدید، دستورالعمل اجرایی واردات خودروهای سواری نو و کارکرده را مطابق با بند «ر» تبصره یک قانون بودجه ۱۴۰۴ اعلام کرد. این بخشنامه که از هفته آینده اجرایی خواهد شد، چارچوب تازه ای برای ثبت سفارش، ترخیص و واردات خودرو از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی ارائه می دهد و گام مهمی در جهت تسهیل ورود خودروهای خارجی به کشور تلقی می شود.
چه کسانی مشمول واردات خودرو هستند؟
مطابق این بخشنامه، اشخاص حقوقی (شرکت های دارای کارت بازرگانی)، ایرانیان مقیم خارج دارای کارت اقامت معتبر، و سرمایه گذاران خارجی در ایران مجاز به واردات خودروهای سواری هستند. سقف ارزشی برای واردات خودرو نو از محل سرمایه گذاری خارجی ۳۰ هزار دلار تعیین شده است؛ این موضوع واردات خودروهای اقتصادی و میان رده را هدف قرار داده و واردات خودروهای لوکس با قیمت بالا را محدود می کند.
حذف برخی مجوزها در مرحله ثبت سفارش
یکی از نکات مهم در این بخشنامه، حذف الزام دریافت تأییدیه سازمان حفاظت محیط زیست در مرحله ثبت سفارش است. با این حال، همچنان اخذ تأییدیه از سازمان ملی استاندارد در این مرحله الزامی خواهد بود. در فرآیند ترخیص نهایی از گمرک، هر دو مجوز محیط زیست و استاندارد لازم هستند. این فرآیند ممکن است برای خودروهای کارکرده پیچیده تر باشد و احتمال دپوی خودرو در گمرک مانند تجربه های گذشته وجود دارد.
شرایط ثبت سفارش خودروهای نو و کارکرده
براساس ضوابط جدید، واردات خودروهای نو و کارکرده با حداکثر ۵ سال عمر ساخت مجاز است. تاریخ ساخت براساس کد VIN تأیید می شود تا اطمینان حاصل شود خودروها از نظر فنی به روز هستند. واردات از محل ارز شخصی یا سرمایه گذاری خارجی تا پایان سال ۱۴۰۴ مجاز بوده و ثبت سفارش ها در سامانه جامع تجارت ثبت می شود. سفارش هایی که بدون تخصیص ارز ثبت می شوند، باید در سامانه ویرایش شوند، اما سفارش های دارای تخصیص ارز می توانند طبق روال سابق یا این بخشنامه اقدام کنند.
چالش های اجرایی مصوبه
با وجود اینکه این بخشنامه گامی مثبت در جهت آزادسازی واردات خودرو تلقی می شود، اما محدودیت ۲ میلیارد یورویی ارز تخصیصی از سوی بانک مرکزی می تواند مشکلاتی برای ثبت سفارش های متعدد ایجاد کند. همچنین الزام به دریافت مجوزهای محیط زیست و استاندارد در مرحله ترخیص، ممکن است موجب تأخیر در ترخیص خودروها شود؛ اتفاقی که در سال های گذشته موجب دپوی طولانی خودروهای وارداتی در گمرک شده بود.
برای ایرانیان مقیم خارج، امکان واردات خودرو از محل ارز شخصی فراهم شده است. اما با توجه به نوسانات ارزی، هزینه های انتقال ارز و پیچیدگی های فرآیند گمرکی، همچنان موانعی برای مشارکت گسترده این گروه وجود دارد