در حالی که جهان با شتاب به سمت برقی سازی حمل و نقل حرکت می کند، تجربه جهانی نشان می دهد که یک نسخه واحد برای همه کشورها کارآمد نیست و هر بازار باید بر اساس واقعیت های خود، راهکار مناسب را انتخاب کند. ایران با چالش هایی مانند ناترازی انرژی، ناوگان فرسوده و زیرساخت گسترده توزیع بنزین، بیش از هر زمان دیگری به یک راه حل عملی نیاز دارد. در این میان، خودروهای هیبرید به عنوان پلی منطقی میان وضعیت فعلی و آینده تمام برقی، می توانند مصرف سوخت را کاهش داده و آلودگی هوا را مهار کنند، بدون اینکه نیاز به شبکه شارژ گسترده باشد.
تجربه ژاپن: هیبرید به جای شتاب زدگی برقی
ژاپن از سال ۱۹۹۷ با معرفی تویوتا پریوس، مسیر هیبریدهای معمولی (HEV) را در پیش گرفت؛ خودروهایی که بدون نیاز به شارژر خارجی، مصرف سوخت را کاهش می دهند و فشار کمتری به شبکه برق وارد می کنند. ژاپن رشد خودروهای تمام برقی را محدود نگه داشته و با یارانه ها و معافیت های مالیاتی، پذیرش عمومی هیبریدها را تسهیل کرد. این سیاست کاهش مصرف سوخت و آلایندگی را به همراه داشته و نشان می دهد که الکتریکی شدن الزاما به معنای تمام برقی نیست.
چین و اروپا: برقی سازی با تکیه بر زیرساخت
در مقابل، چین با سیاست های دستوری، یارانه های کلان و توسعه گسترده شبکه شارژ، مسیر برقی سازی تهاجمی را پیش گرفته و سهم هیبریدها محدود شده است. اروپا نیز با سرمایه گذاری گسترده در توسعه ایستگاه های شارژ و ممنوعیت تدریجی خودروهای بنزینی پس از ۲۰۳۰، سهم EV و PHEV را افزایش داده است؛ مسیری که نیازمند زیرساخت برق پایدار و شبکه شارژ فراگیر است.
واقعیت ایران: بنزین هست، برق نیست
ایران با ظرفیت بالای تولید بنزین و شبکه توزیع گسترده، اما ناترازی در تولید و توزیع برق، حرکت مستقیم به سمت خودروهای تمام برقی را پرهزینه و کوتاه مدت غیرعملی می کند. خودروهای هیبرید بدون نیاز به شبکه شارژ گسترده، مصرف سوخت را تا بیش از ۳۰ درصد کاهش داده و آلودگی کلان شهرها را کنترل می کنند.
راهکار عملی ایران: هیبرید سازی پلتفرم های بنزینی بومی
پلتفرم های بومی مانند PS1 کرمان موتور امکان توسعه نسخه های هیبرید، برقی و بنزینی را فراهم می کنند. پروژه هایی مانند ایگل با تسلط بر دانش فنی، نسخه های هیبرید را به سرعت توسعه می دهند و راهکاری اقتصادی برای برقی سازی گام به گام ارائه می کنند.
نتیجه گیری
برای ایران، تولید و عرضه خودروهای هیبرید در مرحله کنونی، منطقی ترین و عملی ترین گزینه کاهش فوری مصرف سوخت و آلودگی هوا است. این راهکار، بدون فشار مستقیم به شبکه برق، مسیر گذار تدریجی به خودروهای تمام برقی را هموار می کند و با توسعه زیرساخت ها، می تواند به مقصد نهایی برقی شدن حمل و نقل برسد.