این امر باعث میشود که حقوق ورودی (چه ۱۰۰ درصد، چه ۸۰، ۶۰، یا حتی صفر) تأثیر کمتری بر بازار داشته باشد، چراکه در شرایط رقابتی، واردکنندگان برای دریافت مجوز، بر اساس پیشنهاد قیمتی خود اقدام خواهند کرد. در این صورت، کاهش حقوق ورودی منجر به افزایش تمایل متقاضیان برای ارائه پیشنهادهای بالاتر جهت کسب سهم بیشتر از این بازار رقابتی خواهد شد.
اثر حقوق ورودی بر رقابت و پیامدهای اجتماعی
جعفر قادری، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، توضیح داد که کاهش حقوق ورودی میتواند به طور ظاهری این تصور را ایجاد کند که سیاست مذکور به نفع ایرانیان خارج از کشور است، چرا که آنها از شرایط رقابتی مستثنی هستند. با توجه به قوانین موجود، هر فرد دارای کد ملی تنها مجاز به وارد کردن یک خودرو است. در شرایطی که تعداد متقاضیان کم باشد، کاهش حقوق ورودی به نفع آنان تمام میشود. اما در صورت افزایش تقاضا، اولویتبندی متقاضیان بر اساس شاخصهایی مانند سابقه حضور در کشور یا سایر امتیازات در نظر گرفته خواهد شد.
نگرانیهای اجرایی و چالشهای کمیسیون تلفیق
این نماینده مجلس اظهار داشت که یکی از دغدغههای مطرحشده در کمیسیون، آثار احتمالی فروش مجوزهای واردات خودرو به صورت مزایدهای است. در حال حاضر، تعداد محدودی از افراد (بین ۱۰ تا ۲۰ نفر) مجوز واردات را در اختیار دارند که منجر به انحصار در بازار شده است. این رویه، رقابت آزاد را محدود کرده و خطر تمرکز قدرت در دست گروههای خاص را افزایش میدهد.
چالشهای بازار خودرو: از سیاستهای وارداتی تا قیمتگذاری
قادری با اشاره به مشکلات اساسی بازار خودرو در ایران، از جمله قیمتگذاری غیرمنطقی و عدم فروش خودرو با سود معقول، تأکید کرد که این مسائل تأثیرات منفی مستقیم بر مصرفکنندگان دارد. برای نظارت و مدیریت این وضعیت، دو راهکار اصلی پیشنهاد شده است:
افزایش واردات خودرو:
تخصیص ارز بیشتر برای واردات خودروهای خارجی یا قطعات مونتاژی میتواند تعادل بازار را تقویت کند. افزایش عرضه از سه منبع زیر امکانپذیر است:خودروهای وارداتی کامل.
خودروهای مونتاژی با قطعات وارداتی.
تولید داخلی خودرو.
این اقدامات، همراه با سیاستهای تکمیلی، میتوانند قیمتها را به سطح متعادلتری برسانند.
محدودیت در مالکیت و استفاده از خودروها:
برای کاهش تأثیر نابرابری مالی و سوءاستفاده از سهمیه بنزین، پیشنهادهایی مانند تخصیص کارت سوخت محدود به هر فرد و وضع مالیات بر مالکان خودروهای متعدد یا گرانقیمت مطرح شده است. به عنوان مثال، افرادی که مجموع ارزش خودروهایشان از یک سقف معین (مانند ۷ میلیارد تومان) بیشتر باشد، ملزم به پرداخت مالیات قابل توجهی خواهند شد.
تأثیر تعرفهها و توزیع مجوزهای وارداتی
قادری با اشاره به اهمیت نحوه توزیع مجوزهای وارداتی گفت که تعرفههای وارداتی به تنهایی نمیتوانند بازار را ساماندهی کنند. اگر مجوزها به صورت غیررقابتی توزیع شوند، تغییر تعرفهها نیز بیاثر خواهد بود. بر این اساس، در کمیسیون تلفیق پیشنهاد شده است که شرایط رقابتی واقعی برای اعطای مجوزها ایجاد شود.