وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) با تشکیل کمیته ارزی، اولویت تخصیص ارز را به واحدهای تولیدی اختصاص داد تا با شفاف سازی و تسهیل فرآیندها، از کاهش ظرفیت تولید جلوگیری شود. این اقدام در راستای حفظ و ارتقای بخش تولید کشور و کاهش چالش های واردات مواد اولیه است.
هدف اصلی کمیته ارزی صمت
کمیته ارزی به ریاست سید محمد اتابک، وزیر صمت، و با حضور معاونان و دفاتر تخصصی وزارتخانه تشکیل شد. عزت الله زارعی، سخنگوی وزارت صمت، اعلام کرد هدف اصلی این کمیته، تسهیل فرآیند تخصیص ارز و کاهش فیلترهای پیشین است. همچنین دفاتر تخصصی نقش پررنگ تری در تصمیم گیری های ارزی خواهند داشت.
وزیر صمت تأکید کرده است که تأمین ارز برای واحدهای تولیدی در اولویت است و معاونت های تخصصی باید مشکلات تأمین ارز و چالش های تولید را شناسایی و در کمیته مطرح کنند.
اولویت دهی به تولید در تخصیص ارز
واحدهای تولیدی که به واردات مواد اولیه یا قطعات وابسته هستند، حلقه ای از زنجیره تأمین داخلی و جهانی محسوب می شوند. کمیته ارزی وزارت صمت با شفاف سازی فرآیند تخصیص ارز، تلاش می کند تا انحرافات کاهش یابد.
در شش ماهه اول سال، تنها ۱۴ درصد از ارز تخصیص یافته (معادل ۲.۶ میلیارد دلار) به انبارش یا بازار آزاد منتقل شده است. با انتشار شناسه ملی وارد کننده، کد تعرفه و حجم واقعی واردات و امتیاز شفافیت برای تولیدکنندگان، کمیته قصد دارد انحراف ارز را به کمتر از ۳ درصد کاهش دهد.
کاهش بروکراسی و افزایش سرعت تخصیص
با اقدامات کمیته، زمان فرآیند تخصیص ارز از ۴۲ روز به ۱۰ روز کاهش می یابد و دقت در تخصیص به شدت افزایش پیدا می کند. همچنین، بهره گیری از ظرفیت تجار و بازرگانان برای تأمین مواد اولیه به صورت سامانه ای از دیگر راهکارهای این کمیته است.
در حوزه خودرو، تخصیص ارز برای قطعات یدکی و خدمات پس از فروش هدف گذاری شده تا مدت زمان تعمیر خودرو از ۲۲ روز به ۵ روز کاهش یابد و موجودی قطعات یدکی به ۷۰ درصد نیاز بازار برسد.
استفاده از سپرده های ارزی ایرانیان خارج از کشور
کمیته ارزی صمت به دنبال استفاده از سپرده های ارزی ایرانیان خارج است که جزو سهمیه های عادی محسوب نمی شوند و می توانند به حمایت از تولید کمک کنند. حجم این سپرده ها حدود ۳.۲ میلیارد دلار است و با پتانسیل ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار، امکان اجرای سیاست ارزپاشی هدفمند را فراهم می کند.
هماهنگی با بانک مرکزی
جلسات کمیته به صورت هفتگی و منظم برگزار می شود و نمایندگان بانک مرکزی نیز حضور دارند. این هماهنگی، تصمیم گیری ها را کاربردی تر کرده و اختلافات قدیمی بین صمت و بانک مرکزی در تخصیص ارز را کاهش می دهد.
شفافیت در تخصیص ارز
کمیته ارزی صمت با انتشار شناسه ملی، کد تعرفه و حجم واقعی واردات و ثبت بارکد کالاهای وارداتی و موجودی انبار، شفافیت را به حداکثر می رساند. همچنین، سیستم امتیاز شفافیت براساس انطباق واردات با پروانه تولید، جلوگیری از فروش ارز در بازار آزاد و گزارش ماهانه مصرف مواد، ایجاد شده است.
کاهش تخلفات ارزی
در شش ماهه اول ۱۴۰۳، دیوان محاسبات ۱۱۰۰ مورد تخلف ارزی گزارش کرده بود. کمیته ارزی با بررسی پرونده های پر ریسک و راه اندازی پروژه ۱۰۰ روزه، با API یکپارچه نیما و سامانه جامع تجارت و صمت، تخصیص خودکار ارز برای تولیدکنندگان با رتبه A را ممکن می سازد.
تأثیر کمیته بر زنجیره تأمین داخلی
با کاهش فیلترها و افزایش سرعت تخصیص، تولیدکنندگان می توانند به مواد اولیه وارداتی صنایع فلزات، شیمیایی و نساجی دسترسی سریع تری داشته باشند. این اقدام باعث افزایش ظرفیت تولید و کاهش مدت زمان تعمیر خودروها می شود.
چشم انداز کمیته ارزی در دولت چهاردهم
تشکیل کمیته ارزی، نخستین گام دولت چهاردهم برای حمایت عملی از تولید و تسهیل تخصیص ارز است. شفافیت و اجرای دقیق اقدامات کمیته، تعیین کننده موفقیت آن خواهد بود؛ می تواند تولید را نجات دهد یا در صورت بی توجهی به شفافیت، رانت جدید ایجاد کند.