به گزارش ابرخودرو، تغییرات جدید در مقررات مربوط به خودروهای فرسوده، بار دیگر موضوع سهمیه بنزین و نحوه تردد خودروهای قدیمی را به یکی از بحثهای مهم بازار خودرو تبدیل کرده است. بر اساس جزئیات منتشرشده از اصلاح آییننامه اجرایی ماده ۱۰ قانون ساماندهی صنعت خودرو، برای خودروهای فرسوده محدودیتهایی در حوزه سوخت و تردد در نظر گرفته شده است؛ موضوعی که میتواند مستقیماً بر هزینه استفاده و حتی ارزش اقتصادی برخی خودروهای قدیمی اثر بگذارد.
با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: قدیمی بودن خودرو بهتنهایی نباید با «فرسوده بودن» یکی گرفته شود. بنابراین مالکان خودروهای مدل پایین نباید صرفاً بر اساس انتشار تیترهای کوتاه در شبکههای اجتماعی تصور کنند که سهمیه بنزین خودروی آنها بدون بررسی شرایط قانونی قطع خواهد شد.
سهمیه بنزین خودروهای فرسوده چه تغییری میکند؟
موضوع محدودیت سوخت خودروهای فرسوده در چارچوب سیاستهای جدید نوسازی ناوگان مطرح شده است. هدف اصلی این مقررات، کاهش تردد خودروهای فرسوده، کنترل مصرف سوخت و ایجاد انگیزه برای خروج خودروهای پرسن از چرخه حملونقل عنوان شده است.
در گزارشهای منتشرشده درباره اصلاح آییننامه ماده ۱۰، برای خودروهای سواری بنزینی که بیش از ۲۰ سال از زمان تولید آنها گذشته باشد، محدودیتهایی پیشبینی شده است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که تعداد قابل توجهی از خودروهای اقتصادی موجود در بازار ایران، بهخصوص خودروهای قدیمی داخلی، در محدوده سنی بالا قرار دارند.
بنابراین سؤال اصلی برای مالک یک خودروی قدیمی این نیست که «ماشین من چند ساله است؟» بلکه این است که آیا خودرو از نظر مقررات در گروه خودروهای فرسوده قرار میگیرد یا خیر؟
کدام خودروها ممکن است با محدودیت سوخت مواجه شوند؟
بر اساس جزئیات منتشرشده، تمرکز مقررات جدید بر خودروهای فرسوده است و نمیتوان آن را به تمام خودروهای قدیمی تعمیم داد.
برای مثال، یک پژو ۴۰۵، پراید، سمند یا خودروی مشابه که سالها از آن استفاده شده، صرفاً به دلیل سن بالا در همه شرایط نمیتواند بهصورت خودکار مشمول یک حکم واحد تلقی شود. ملاکهای قانونی فرسودگی و نحوه اجرای آییننامه اهمیت دارد.
این تفاوت برای خریداران خودروهای دستدوم نیز مهم است؛ زیرا هنگام خرید یک خودرو با سن بالا، علاوه بر بررسی بدنه، موتور، گیربکس، کارکرد و سوابق خودرو، وضعیت قانونی خودرو و امکان استفاده از خدمات سوختی و تردد نیز باید بررسی شود.
چرا دولت روی خودروهای فرسوده تمرکز کرده است؟
خودروهای فرسوده معمولاً به دلیل فناوری قدیمیتر موتور و سیستمهای احتراق، مصرف سوخت بالاتری نسبت به خودروهای جدید دارند و آلایندگی بیشتری نیز ایجاد میکنند.
از طرف دیگر، نگهداری یک خودروی قدیمی برای مالک الزاماً ارزان نیست. هزینه تعمیرات، قطعات، مصرف سوخت و افت قابلیت اطمینان خودرو میتواند در طول زمان افزایش پیدا کند.
به همین دلیل سیاستگذار تلاش میکند با ترکیبی از محدودیت، مشوق و برنامههای اسقاط و نوسازی، بخشی از ناوگان قدیمی را از چرخه مصرف خارج کند.
البته از نگاه مصرفکننده، ماجرا ساده نیست.
بسیاری از خودروهای قدیمی موجود در بازار، انتخاب اول مالک نبودهاند؛ بلکه نتیجه شرایط اقتصادی و کاهش قدرت خرید طی سالهای گذشتهاند. برای بخشی از خانوارها، یک پراید یا پژو قدیمی تنها وسیله نقلیهای است که امکان خرید و نگهداری آن را دارند.
به همین دلیل، اجرای محدودیتهای جدید بدون فراهم شدن مسیر واقعی و قابلدسترس برای نوسازی خودرو میتواند فشار بیشتری به مالکان وارد کند.
آیا خودروهای ۲۰ ساله از همین حالا سهمیه بنزین ندارند؟
خیر؛ نباید این خبر را به شکل «هر خودروی بالای ۲۰ سال از امروز سهمیه بنزین ندارد» تفسیر کرد.
آنچه در گزارشهای مربوط به اصلاح مقررات مطرح شده، به خودروهای فرسوده و شرایط قانونی تعیینشده برای آنها مربوط است. جزئیات اجرایی، نحوه شناسایی خودروهای مشمول و زمانبندی اجرای محدودیتها اهمیت زیادی دارد.
این تفاوت از نظر حقوقی و اقتصادی مهم است؛ چون «خودروی قدیمی» یک توصیف عمومی است اما «خودروی فرسوده» یک وضعیت تعریفشده در مقررات است.
بنابراین اگر خودروی شما مدل پایینی دارد، بهتر است پیش از هر تصمیمی درباره فروش یا اسقاط، وضعیت آن را بر اساس ضوابط رسمی بررسی کنید.
محدودیت تردد خودروهای فرسوده چه ارتباطی با سهمیه بنزین دارد؟
موضوع فقط بنزین نیست.
در کنار محدودیتهای مرتبط با سوخت، برای خودروهای فرسوده محدودیتهایی در زمینه تردد نیز مطرح شده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، خودروهای سواری بنزینی با سن بالاتر از ۲۰ سال در چارچوب مقررات جدید با محدودیتهایی مواجه خواهند شد و دامنه اجرای این محدودیتها نیز اهمیت دارد.
در نتیجه، سیاست جدید را باید بخشی از یک برنامه بزرگتر برای نوسازی ناوگان خودروهای فرسوده دانست، نه صرفاً یک تصمیم درباره کارت سوخت.
تأثیر قطع سهمیه بنزین بر قیمت خودروهای قدیمی چیست؟
این قسمت برای بازار خودرو اهمیت بیشتری دارد.
در بازار دستدوم ایران، قیمت یک خودرو فقط به مدل، سال ساخت و وضعیت فنی آن وابسته نیست. هزینه استفاده از خودرو نیز در تصمیم خریدار نقش دارد.
اگر مالک یک خودروی فرسوده با کاهش دسترسی به سهمیه سوخت یارانهای یا محدودیت تردد مواجه شود، جذابیت اقتصادی آن خودرو برای خریدار بعدی میتواند کاهش پیدا کند.
در چنین شرایطی احتمال دارد بازار به سمت اختلاف قیمت بیشتر میان خودروهای هممدل اما با وضعیت قانونی متفاوت حرکت کند.
برای مثال، دو خودروی ظاهراً مشابه ممکن است از نظر قیمت آگهی تفاوت زیادی نداشته باشند، اما اگر یکی از آنها درگیر محدودیتهای مربوط به فرسودگی باشد، خریدار حرفهای احتمالاً برای آن ارزش کمتری در نظر میگیرد.
این همان نقطهای است که مقررات سوخت میتواند مستقیماً وارد بازار خرید و فروش خودرو شود.
مالکان خودروهای قدیمی چه کاری انجام دهند؟
اگر خودروی شما سن بالایی دارد، فعلاً تصمیم عجولانه برای فروش یا اسقاط آن منطقی نیست.
قبل از هر اقدامی این موارد را بررسی کنید:
- سال دقیق تولید خودرو
- وضعیت خودرو از نظر مقررات فرسودگی
- وضعیت کارت سوخت
- بیمه شخص ثالث
- امکان تردد خودرو در محدودههای مشمول محدودیت
- شرایط اسقاط و نوسازی
- ارزش واقعی خودرو در بازار دستدوم
- هزینه تعمیر و نگهداری خودرو در ماههای آینده
همچنین هنگام خرید یک خودروی قدیمی، فقط به قیمت آگهی توجه نکنید. وضعیت قانونی خودرو میتواند به اندازه وضعیت فنی آن روی ارزش واقعی معامله اثر بگذارد.
جمعبندی ابرخودرو
مقررات جدید درباره خودروهای فرسوده میتواند یکی از مهمترین تغییرات سال جاری برای مالکان خودروهای قدیمی باشد؛ زیرا موضوع فقط سهمیه بنزین نیست و بحث تردد، اسقاط و نوسازی ناوگان نیز در کنار آن مطرح شده است.
با این حال، عبارت «قطع سهمیه بنزین خودروهای قدیمی» بهتنهایی تصویر دقیقی از مقررات ارائه نمیدهد. ملاک، قرار گرفتن خودرو در چارچوب تعریف و ضوابط خودروهای فرسوده و نحوه اجرای مقررات جدید است.
از نگاه بازار نیز این تصمیم میتواند بهتدریج روی ارزش خودروهای فرسوده، تقاضا برای خودروهای کمسنتر و حتی تصمیم مالکان برای اسقاط یا تعویض خودرو اثر بگذارد.
ابرخودرو جزئیات اجرای این مقررات، خودروهای مشمول و تأثیر آن بر بازار خودرو را دنبال میکند و در صورت اعلام ضوابط اجرایی جدید، این گزارش بهروزرسانی خواهد شد.